Τριάντα χρόνια μετά την εμφάνισή του, το Citroen Saxo VTS παραμένει κάτι πολύ περισσότερο από ένα γρήγορο supermini. Είναι ένα αυτοκίνητο που απέδειξε ότι η οδηγική απόλαυση δεν χρειάζεται ούτε πολλούς ίππους ούτε μεγάλο πορτοφόλι, αφήνοντας ανεξίτηλο αποτύπωμα τόσο στους δρόμους όσο και στους αγώνες.
Υπήρξε μια εποχή που τα μικρά σπορ αυτοκίνητα δεν χρειάζονταν υπερτροφοδότηση, πολύπλοκα ηλεκτρονικά ή υπερβολικές διαστάσεις για να κερδίσουν την καρδιά των οδηγών. Αρκούσαν ένα ελαφρύ αμάξωμα, ένας πρόθυμος ατμοσφαιρικός κινητήρας, ένα σωστά στημένο πλαίσιο και η διάθεση να μετατρέπουν κάθε διαδρομή σε εμπειρία. Το Saxo VTS γεννήθηκε ακριβώς μέσα σε αυτή τη φιλοσοφία!
Το 1996 η Citroen παρουσίασε ένα αυτοκίνητο που δεν προσπαθούσε να εντυπωσιάσει με υπερβολές. Αντίθετα, στόχος του ήταν να προσφέρει ένα πραγματικό fun-to-drive αυτοκίνητο, προσιτό τόσο στην αγορά όσο και στη χρήση. Ήταν η φυσική εξέλιξη της παράδοσης που είχαν δημιουργήσει τα AX Sport και AX GTi, δύο μοντέλα που είχαν ήδη αποδείξει ότι η σωστή αναλογία ισχύος προς βάρος μπορούσε να προσφέρει περισσότερη οδηγική απόλαυση από πολλούς ισχυρότερους αντιπάλους. Το Saxo ξεκίνησε την πορεία του ως διάδοχος του AX, ωστόσο το VTS ήταν εκείνο που ανέλαβε να συνεχίσει την πιο σπορ κληρονομιά της Citroen. Και τα κατάφερε με τρόπο που λίγοι περίμεναν, εξελισσόμενο σε ένα από τα πλέον εμβληματικά hot hatch της δεκαετίας του ’90.
Η συνταγή της επιτυχίας: 120 ίπποι σε 935 κιλά
Αν υπήρχε μία εξίσωση που περιέγραφε τέλεια το Saxo VTS, αυτή θα ήταν η απλότητα. Κάτω από το καπό βρισκόταν ο ατμοσφαιρικός τετρακύλινδρος TU5J4 των 1.587 κ.εκ., με 16 βαλβίδες και ισχύ 120 ίππων στις 6.600 σ.α.λ., ενώ η κόκκινη περιοχή ξεκινούσε στις 7.300 σ.α.λ. Σε μια εποχή που η απόδοση προερχόταν από τις στροφές και όχι από την πίεση ενός turbo, ο κινητήρας απαιτούσε συμμετοχή από τον οδηγό και τον αντάμειβε με έναν χαρακτηριστικό ήχο και πρόθυμη απόκριση. Το ακόμη σημαντικότερο στοιχείο ήταν όμως το βάρος. Με μόλις 935 κιλά, το Saxo VTS διέθετε μια εξαιρετική αναλογία ισχύος προς βάρος, ικανή να του χαρίζει επιτάχυνση 0-100 χλμ./ώρα σε 8,7 δευτερόλεπτα και τελική ταχύτητα 205 χλμ./ώρα. Νούμερα που πριν 30 χρόνια τα έλεγες και εντυπωσιακά!
Ωστόσο, τα νούμερα δεν ήταν ποτέ το σημαντικότερο στοιχείο της προσωπικότητάς του. Εκείνο που το έκανε πραγματικά ξεχωριστό ήταν το πλαίσιο. Το εμπρός μέρος προσέφερε ακρίβεια που δύσκολα συναντούσε κανείς στην κατηγορία, το υδραυλικό τιμόνι μετέφερε ουσιαστική πληροφόρηση στα χέρια του οδηγού και το χαρακτηριστικό πίσω μέρος συμμετείχε ενεργά στη στροφή όταν ο ρυθμός ανέβαινε. Ίσως υπερβολικά ενεργά στο “άσε” κατά την είσοδο σε στροφή, που έστειλε αρκετό κόσμο σε χαντάκια. Σίγουρα πάντως δεν ήταν ένα αυτοκίνητο που οδηγούσες παθητικά. Αντιθέτως σε προκαλούσε να συμμετέχεις, να το μάθεις και να εξελιχθείς μαζί του. Και όσο το μάθαινες… τόσο πιο ακλόνητο και γρήγορο μπορούσε να γίνει.
Διακριτικό… μα πάντα ξεχωριστό
Σε αντίθεση με αρκετά σύγχρονα hot hatch, το Saxo VTS δεν κραύγαζε για τις δυνατότητές του. Η σχεδίασή του παρέμενε σχετικά διακριτική, με τις ειδικές ζάντες αλουμινίου, τη χρωμιωμένη απόληξη της εξάτμισης και το χαρακτηριστικό σήμα «16V» να αποτελούν τις βασικές διαφορές από τις απλές εκδόσεις. Και φυσικά τα πρόσθετα πλαστικά φτερά εμπρός και πίσω ώστε να χωρέσουν τα αυξημένα μετατρόχια.
Πίσω όμως από αυτή τη λιτή εικόνα κρυβόταν μια προσεγμένη σχεδιαστική δουλειά. Ο Donato Coco είχε υπογράψει το βασικό Saxo, ενώ την εξέλιξη της σπορ έκδοσης ανέλαβε ένας νεαρός τότε σχεδιαστής, ο Gilles Vidal. Ήταν η πρώτη του σημαντική ανάθεση στη Citroen και αφορούσε τη δημιουργία του κιτ αμαξώματος του VTS. Αυτό περιελάμβανε φουσκωμένα φτερά, διευρυμένους προφυλακτήρες και μαρσπιέ που έδιναν δυναμισμό χωρίς να αλλοιώνουν την καθαρή αισθητική του μοντέλου.
Το 1999 ακολούθησε το γνωστό facelift με τους αμυγδαλωτούς προβολείς, το νέο καπό και τη διαφορετική μάσκα, μια ανανέωση που εκσυγχρόνισε την εικόνα του χωρίς να αλλοιώσει τον χαρακτήρα του. Παράλληλα, η ονομασία VTS επεκτάθηκε και σε εκδόσεις μικρότερης ισχύος, όμως για τους περισσότερους φίλους του μοντέλου το αυθεντικό 16βάλβιδο των 120 ίππων παρέμεινε πάντα το πραγματικό «ιερό δισκοπότηρο».
Από τους επαρχιακούς δρόμους μέχρι το WRC
Ελάχιστα μικρά αυτοκίνητα κατάφεραν να δημιουργήσουν μια τόσο στενή σχέση με τον μηχανοκίνητο αθλητισμό όσο το Saxo VTS. Δεν περιορίστηκε στην επιτυχία του στους δημόσιους δρόμους, αλλά εξελίχθηκε σε πραγματικό εργαλείο για όποιον ήθελε να κάνει τα πρώτα του βήματα στους αγώνες. Η Citroen Sport δημιούργησε ένα ολοκληρωμένο αγωνιστικό οικοσύστημα γύρω από το μοντέλο, με θεσμούς όπως τα Saxo Cup, Saxo Challenge, Saxo Rallycross και Saxo Glace. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό αυτών των διοργανώσεων ήταν ότι βασίζονταν στον κινητήρα παραγωγής, γεγονός που αποδείκνυε πως η πραγματική δύναμη του αυτοκινήτου βρισκόταν στο πλαίσιο και όχι σε ακριβές μετατροπές.
Για πολλούς οδηγούς, το Saxo αποτέλεσε το πρώτο πραγματικό σχολείο αγωνιστικής οδήγησης. Μέσα από αυτό ξεκίνησαν την πορεία τους οι Patrick Henry, Yoann Bonato, Marc Amourette και Pierre Llorach, ενώ το 2001 οι Sebastien Loeb και Daniel Elena κατέκτησαν τον τίτλο των Παγκόσμιων Πρωταθλητών Νέων στο WRC με ένα Saxo Super 1600. Ήταν ίσως η μεγαλύτερη απόδειξη ότι το μικρό γαλλικό hatchback είχε δυνατότητες πολύ μεγαλύτερες από το μέγεθός του.
Γιατί το Saxo VTS εξακολουθεί να μας συγκινεί
Το Saxo VTS παρέμεινε στην παραγωγή μέχρι τον Ιούνιο του 2003, όταν τη θέση του πήρε το C2. Παρ’ όλα αυτά, η ιστορία του δεν σταμάτησε ποτέ πραγματικά. Αντίθετα, όσο περνούσαν τα χρόνια, η αξία του μεγάλωνε. Σήμερα τα καλοδιατηρημένα αυτοκίνητα γίνονται ολοένα πιο δυσεύρετα και αντιμετωπίζονται ως συλλεκτικά κομμάτια μιας εποχής που δύσκολα θα επιστρέψει. Εξακολουθούν να εμφανίζονται σε τοπικά ράλι, να συγκεντρώνουν πιστούς φίλους και να αποτελούν αντικείμενο αναζήτησης για όσους θέλουν να ξαναζήσουν μια αυθεντική εμπειρία οδήγησης.
Ίσως αυτό να είναι και το μεγαλύτερο παράσημο του Saxo VTS. Δεν έμεινε στην ιστορία επειδή ήταν το ταχύτερο ή το ισχυρότερο της εποχής του. Έμεινε επειδή απέδειξε ότι η οδηγική απόλαυση γεννιέται από τη σωστή ισορροπία και όχι από την υπερβολή. Σε μια εποχή όπου τα αυτοκίνητα γίνονται όλο και μεγαλύτερα, βαρύτερα, πιο περίπλοκα και ναι… ηλεκτρικά, το μικρό Citroen θυμίζει ότι μερικές φορές αρκούν 120 ατμοσφαιρικοί ίπποι, λιγότερο από ένας τόνος βάρος και ένα καλοστημένο πλαίσιο για να δημιουργηθεί ένας πραγματικός θρύλος. Σήμερα, 30 χρόνια μετά, το Saxo VTS δεν αποτελεί απλώς μια όμορφη ανάμνηση. Παραμένει σημείο αναφοράς για μια γενιά petrolheads που έμαθε πως οι καλύτερες οδηγικές ιστορίες γράφονται συχνά με τα πιο απλά υλικά…
